Kormer Kplor Edokui,Nuserdoamer kpler Tutuderdzi.
Dzadzrado
Nyatiwo
Nunornlor sia  na InglistorwoNunornlor  sia  na  SpaniatorwoNunornlorsia na Fransetorwo.ItaliatorwoNunornlor sia  na  Portukistorwo.Romaniatorwo.
,
,
.......... .
NYATIWO, . NYATIWO. HERNA . ,. "DZADZRADO". NUNONLOR SIA
Nunlorla Phil Bartle
Egormerderla Victor Tsikpe-Morttey
.
Dziku:
..
Ler nukporkpor nu la,nornormer mader amerdzi kuraa ler miafer dorder asimer enyer dziku. –– alersi mietror asi ler enuti.  Aber amergbertorwo la,nornormer gerdewo ler miasi, eye dziku enyer wodomer tor deka ko.Dziku kporkpor la amegbertor tor ko wonye. Merdzer ber dzikukporkpor nawor ber azu agordzerla alo ado moya nami gobii o. Gormerserser nanor anyi ber amersiamer fer nornormer wonyer. ... Miafer worna ler dziku mer aternu ader abi miafer dorworna nuti. ler kormer kplormorwo dzi,numertoto kpler dorwor savor worlawo alo dorworviwo dzikporkpor. Nenyerber dorder asitor,dorsavorworla,dorworvi alo kormertor wor vodada,vevietor vodada si agbler nu ler miafer tadodzikperwo nuti,ler kpordernumer la,edia dziku dodo nami ler xeyixi si dzi tututu wohia ber miawordor kpler dzifafa.
..
Nenyerber miekpor ameader wor vodada si kuder miafer tadodzikper nuti la,edzrber miadzer sii berna sidzerdzer vodada la kpler efer dziku dodo nami tala ehiaber miadzra miadokui do na dziku sia torgbi dzi dudu.Miakpor egbor ber mieder afor adu dzikudonamer siadzi ler miadokuiwosi berna magbler nu tso miafer dorwornawo nuti ler amer bubuwo fer nkumer o. . Ker,nenyer ber mieternu du miafer dziku la dzi ko hafi , miaternu alerfor der nusi alo worna si diber yeado dziku nami la nuti.Nernyerber dzikudonamer la tso dornamerla, alo dorworsavorla,dorworvi alo kormer tor gbor la,miaternu ader afor ger dodo si ler dodo mer ler nyatia mer, Vodada. Gormerserser anor miafer aforderder mer nernyerber dzifafa nor emer.
.
(Jama: wut, Inglisi: dziku, ire, choler:  Spania: Ira, Filipino/Tagalog: Galit, Françey: colère, swahili: hasira. Portukis: ira, Romãnã: furie)
..
Gbor agber:
..
Xeaderwoxi wodorner ber fufofo gbor agber,Wodee tso Grik Nyati anima (life....... agber, soul...... luvor , fire... edzo , auto-movement.....dokui vava). Ana agber alo ado nuser kormer alerber woaternu aderzor ler edokui si alerber woanor agber atsi der edzi. . Xeaderwoxi wozarne der zorderder terfer. Animation..Gbor agber gormer enyer dekaworwor kpler zorderder nana kormer ber woaternu awor nusi wodiber yeawor.
..
Nuserdodo Kormer Mornuwo zana agber nana kormer kpler aforderder deka de ngor,ezana amerkporkplor nornu nusorsror tsor dona kormer la der ngorgber,alo efiana haborborwo alesi woawor dodo akpor woanutor fer ngoryinyawo gbor. Ekplana efer kormerviwo kpler kormer mertsitsiwo ler amerkpiormornuwo mer alerber kormer la teanu trona asi ler wofer ngoryinyawo nuti. ..... Edona nuser eye wofiana mornu dzidudu dorworlawo,kormer fufofo dzikporlawo kpler kormer mertsitsiwo ber woa der asi ler morkporkpor na xixer torwo fer kperkperder amenu morwodzi eye wonana dokuidzixorser mornuwo ber kormerviwo aternu ado dzesi dudzrado mornuwo kpler norfer kpler mordodowo tutu kpler dudzadzrado mornuwo.
.
 (Jama: animation, Inglis: animation, Spania: animación social, Françey: animation sociale, Italiatorwo: animazione, swahili: ramsisha. Portukis: animação, Romãnã: animare)
..
Animator:
..
Amekplorla. Kpor: gbor agber.
.
(Jama: animator,Inglis: agbernala, amerkpiorla, dunyadorworla, Spañia: activista, Filipino/Tagalog: Pagbibigay-Buhay, Françey: mobilisateur, animateur, Italiator: animatore, Swahili: ramsisha. Portukis: animador, Romãnã: animator)
..
Dekematsorlermer:
..
Dekematsorlermer enyer agbernornor ator siwo dzi hiakamer kpler dokuisimanormanor tuna xo do domer tor deka.
..
Xeaderwoxi la edonago tso susu bada mer.  Gake, "Do gberda na Mawu, gaker ha ku wo akro nado torfo," Rorsiatorwo fer alobalo,na derderfia berna mieler Mawusimer ,gaker ehia nami ber miakperder miadokuiwo nuti. .. Wowor mi kpler nuterter gederwo :nu mer tsatsia ,alordodo,fufofo kpler susu ber miakplor miadokuiwo kpler agberdzidzer; miakpor egborberna mimatsor Mawu alo Allah nyanya atsor do taflatser anor akufia worm o.
.
Jama: Apathie,Inglis : apathy, Spanial: apatía, Filipino/Tagalog: pagsasawalang bahala, Françey: apathie, Italia: apatia, Swahili: usugu, Portukis: apatia, Romãnã: apatie, Somali: naceyb)
.
Manyamanya:
..
Agbernornor ator siwo dzi hiakamer tuna xo do la enyer manyamanya. amergerde wotsor alo woser nyagber,manyamanya, mer ber dzugber. Nukper deker meler emer ner mie gblor ber ameaderwo menya nanerwo o. . Edzer ha berna,mia dzer sii ber manyamanya kpler asokuku wonyer nornormer eve siwo domer vovototo ler. Amertsitsiwo aternu asrornu, eye merhiaber natsorwo aber deviwo alo amerdigborwo o,nermernyer nernerma o la axer wofer nusror mornu ..
..
Manyamanya fia ber numanya, gaker asokuku fia ber numanyamanya, eye larmumu fia ber naner mawormawor to egbor ber nusiaworwor ler nyanyamer ha.Manyamanya ,asokuku kpler and larmumu wonyer nornormer vovovo wo
.
(Jama: Unwissenheit, Inglis: ignorance, Spañia: ignorancia, Filipino/Tagalog: kamangmangan, Françey: ignorance, Portukis: ignorância, Romãnã: ignoranta, Somali: jaahilnimo)
. ..
Kperkpermer:
.....
Dokuiherher hia na  lamerser kporkpor
Nuterter, nuser alo lamerser si ler kormer alo haborbor si.Nenyer mie nyoer la empowered,ekporna nuser der edzi.
..
Jama:Macht, empowerment, die stärkung, leistungsfähigkeit, Inglis: capacity, power, strength, Spañia: capacidad, potenciación,  Filipino/Tagalog: kakayahan, pagpapalakas, Françey: capacité, empowerment, Italia: empowerment, Swahili: uwezo, Portukis: capacidade, fortalecendo, Romãnã: capacitate, Pyccкий: paзвития, Somali: awooda)
......
Kperkpermer Tutuderdzi:
...
Kperkperder "kperkpermer" (nuterter) si ler kormer alo haborbor simer. Nyornyor. Nuserdodo . Kpor Nuser fer Alordzoewo herna alordzoe tsiatsia wui ader siwo wotsor dor kperkpermer tutuderdzi.
...
Si dzerdzer vovototo ler kperkpermer tutuderdzi kpler kperkpermer tutu eler dzersi dodo afisi nuser donamer herna dorworna sia tso na.
.
Nyagber "kperkpermer tutu" efia ber dorworha siker mertso kormea mer alo haborbor la mer o la gbor dorworna si woatsor atu kperkpermer la tso.
....
Gormer serser siawo tso sidzerdzer siwo ler "amerha kporkplor mornuwo mer."
.
Nyagber everlia "kperkpermer tutuderdzi,"to vovo, eye wofianaber dorworna si herna tutuderdzia varna la ertso kor la mer alo haborbor la mer.
....
Kpor nyagblordia der tso Julius Nyerere gbor; kormer la nutor tuna erdokui der erdzi.
.
(Jama: leistungsaufbau; leistungsentwicklung, Inglis: capacity development, Spañia: desarrollo de la capacidad, Filipino/Tagalog; paglilinang ng kakayahan,  Françey: renforcement des capacités, développement des capacités, bâtiment de capacité, développement de capacité, fortifier de la communauté, हिन्दी (Hindi): षमता विकास, अधिकारिकरण, Swahili: kujengea uwezo, Portukis: desenvolvimento de capacidade, Romãnã: dezvoltarea capacitatii, Somali: awoodsiinta)
..
Aza Dudu:
...
Aza dudu enyer dzesi dede nuterfer worwor ler dzidzor mer ,worna siwo dzer na aza dudu la enyer worna si dona tefer na amer alo nububuwo. Aza dudu enyer hahome dzidzor dodo der amer nuti kpler nkerker deka eve alo xeyixi tiatia der fer agro tutu kper dzidzor dona amerdokuiwo. . Aber amerkplorla,aza dudu ler kormer kporkplor to haho dorworna mer vado ernu wufer la ehia eye wonyer dzesi dodo nusernana kormer blibo la,eye woderfia gbadzaa ber kormer blibo la fer dokuisi dorworna efia vide.
.
Enyer mornukporkpor ha herna haho dorworna bubu gormer dzerdzer,amerkplor xeyixi bubu.
.
Kpor Amerkporkplor dodo kpler xeryixiwo. Kpor Aza dudu.
....
(العربيّة (Arabic): الاحتفال  Jama: feier, Inglis: celebration, Spañia: celebración, Filipino/Tagalog: pagdiriwang, Françey: célébration, Romãnã: celebrare, Portukis: celebração)
.
Nutsertsie:
...
Kperkperdernu nana numanorsitorwo alo hiatorwo enyer nyuiworwor,eye miekporna worna sia ler xixerme Mawu suborhawo kata mer.Gake nunana ler nunana mer.
.
Nenyer wo nunana mer kpernader hiator nuti ber woazu erdokuisinorla o la, ker wo nunana meler nuser dom alo ler kperkperdernu nam ber woazu edokui si norla o.
....
Nernyerber enana gaviwo nubiala ler mor dododzi la,ker nerler herher nam nubiala la be wonor nubiabia dzi. . Nernyerber dodo nyuie ler wo kperkperdernu nana nuti eye wodona nuser exorla la (kpor nutinya tso Mohamed kpler erka nuti ler Nutinyawo),ekerma nunana la ernyer nunyanya nyuie.
.
(Jama: Wohltätigkeit, Inglis: charity, Spañia: caritativo, Filipino/Tagalog: Kawang-Gawa, Françey: charité,  Swahili: kujitolea, Portukis: caridade, Romãnã: caritate)
.
Kormer:
..
Nyagber "Kormer"zaza valer mor gerdewo nu. . Dzordzormer nusrorlawo dorna kormer aber amerha si ler fomer deka mer,alo ler fomer tovovo bubuwo mer,eye kamerterter kpler kadodo herwo bla zu fufofo blibo.
..
Tso xeyixi simer xixermernusrorlawo kpler nunya kaka dorworlawo tsor mor vovovowo ler xerxermer dukor vovovowo mer aber ka, ener eye wotsorwo lor nunya alo nusorsror fer dor, si tsia nusrorlawo kpler nyamerkalawo ler xerxeamer fer dzoguiwo kata mer hertsor nkor ner ber intanet si gorme enyer dor tsatsia la,nusrolawo kpler nunya fialawo kpler emerdzrolawo vafofu ler dorlorlor nuti eye wogbago to dukorwo fer lifowo dzi.Woternu kpernata ler mor vovovo siwo ler dukor vovovo mer eye woworna adanu kpler susu to mor siwo tsiawo aber dor ener la mer. . Tadodzi ler miafer nusrorfer sia si ler tsatsiamer kpler nusrorfer dorlorlorwo enyer ber mietsor kormer gormer derder aber amergbagberwo fer kormer,kpler lifowo(nergber esiwo kerker aber amerha tsatsalawo fer kormer),ler kpordernumer aber kormer siwo terder dufufofo gawo nuti, heryi korfer suesuewo dzi.Kpor Amernorfer.
..
Kormer mernyer amergbertor fer fufofo ko onyer o.Kerbon enyer nugbagber blibo si dogo tso kornu mer eye wonyer efer akpa si,nyer worna dziyiyiwo ler amerwo domer,nusianu si nyer nusorsror. Efer axa ader woenyer:mor nuti dorwornawo kpler adanuwo,nu homer wo fer nya ,amerwo titina dzidudu ,amer domernyawo fer tortromornuwo,haho dzixorserwo,xorsewo kpler susuwo. Menyer dzordzormer nunana o,ker bon ertsona nusorsror me. . Aber ati alo nugbagber bubu siwo aternu adzer to wofer dzorfer fofoniwo nuti la,amergbertorsiwo wor kormer blibo la woatenu adogo ayi eye woagbor,to ku mer,dzidzi mer alo tsa didi mer,eye efer agber kpler tsitsi ayi erdzi.Menyer nu tsakatsaka o,si zu derka kpler nutovo kuraa, having , nuworna bubuwo worwor,dikerker kpler livilili fer afer xoorxor. Kormer enyer nu derka blibo si kper wu efer akpawo kata fer fufofo. Kpor "Nuka enyer kormer alo sa."
...
Kpor:  Kormer Dzersiwo.
.
(Jama: gemeinde, Inglis: community, Spañia: comunidad, Filipino/Tagalog: komunidad, Françey: communauté, Swahili: jamii, Portukis: comunidade, Pyccкий: Cooобщество, Romãnã: comunitate, Somali: bulsho)
.
Kormer Worna:
..
Hafi dorworna alo fufofo anyer kormerworna la,edzer ber worna la kpler nuworlawo kata woatso kor alo sa la mer eye dor la dzi kporkpor kpler susu siwo kata ku der dor la dzi kporkpor anor kormer viawo simer, . Haborbor si mertso korlamer o alo dorworna terfeader si wova tu der korla mer la menyer kormeafer dorworfer o.Eye togbor ber adanudodo aternu anor dorworlawo kpler kormer mertsitsiawo ha la merfia ber dor la zu kormer dorworna o.
..
Vovototo gobiade ler kormer dor worwor kpler dor worwor ler kormer womer.Nenyer xixer doworha der vado doworfer der kor la mer (aber dornor kordzi,dzidudu fer worna dodowo ),ker ema wo wonyer doworfer dodo der kormer. . Hafi miaternu ador dorworna der ber kormer la fer dor kpler dzordzoenyernyer la,ehia berna worna,nututu dorwornawo,kormer hahia dorwornawo,alo dorwornawo dzikporkpor,nakpor kormer blibo la fer nkumer ler go sia go mer (menyer kormer la fer akpader ko o). Nu vevietor enyer ber dodoworwor nanyer kormer la fer dor.woawor dodoawo tso kor lamer eye dodoworlawo nanyer kormertorwo.
..
kpor Kormer Hahodor worwor ler aferdomer tsolawo domer.
.
(Jama: gemeindenah, Inglis: community based, Spañia: basado en la comunidad, Filipino/Tagalog: Batay sa Komunidad. Françey: fondé sur la communauté, Swahili: Ilyo ya jamii, Portukis: baseado na comunidade, Romãnã: ancorata in comunitate)
.
Kormer Dordodo Dzikporfer:
...
Kormer Dordodo Dzikporfer enyer dorworfer si wodo tso kor la mer,afisi dodoworwor (Dordzikporkpor kpler dodoworwor)tsona kormer blibo la gbor. . Dorworha si wodo tso afibubu,eye wofer dodowo worfer mertso kor la mer o, gaker wotu dorwor norfer la der kor la mer la,manyer kormer dorworfer o.Kpor efer Nkor nana , Kormer Dordodo Dzikporfer.
...
(Jama: gemeindenahe organisation, Inglis: community based organization, Spañia: organización basada en la comunidad, Filipino/Tagalog: Organisasyong Batay sa Komunidad (OBK), Français: organisation a basé dans la communauté, Swahili: Miradi ya kijamii, Portukis: comunidade fundou organização, Romãnã: organizatie ancorata in comunitate)
.
Kormer Dzrado Dorworfer:
...
Dzadzrado gormerderder ler nunornlor siamer enyer amerwo dzadzrado ler nutila kpler susu mer. Nutila(dzodzormer) alo susumer(doryoryor) fer kperkperdernu na kormervisiwo nuti fuderder ka ler nutila kpler tamerbubu mer. . Zi alesi wonyer kormer dzrado dorworfer la,dodoworwor kpler dzikpokpor herna nuwor amertorwo anyer vide na nuwor amertorwo tso kor lamer eye menyer tso afibubu o.
,
Kpor nkornana, Kormer Dzrado Dorworfer.
.
 (Jama: gemeindenahe Rehabilitation, Inglis: community based rehabilitation, Spañia: rehabilitación basada en la comunidad, Filipino/Tagalog: Organisasyong Batay sa Komunidad (OBK),  Filipino/Tagalog: rehabilitasyon batay sa komunidad, Françey: réadaptation a basé dans la communauté, Swahili: Ukarabati wa kijamii, Portukis: reabilitação baseado na comunidade, Romãnã: rebilitarea ancorata in comunitate)
...
Kormer Nudzordzor:
...
Nenyer mietor ati edzi ber kormer alordodo to vovo na kormer nudzordzor (togbor ber amer gerdewo tsorwo abe nuderka ener), mie derna emer kperder enuti berna worna eversiawo kata wohia. . Zi alersi kormer alordodo nana ber kormer wornawo nyer kormeviwo fer worwor la,kormer nudzordzor nana berna kormerviwo dziderfo berna dorworna la nyer yerwo nutor fer dor dodo,menyer aber nunana ko o.
.
Mie biana ber kormer nunana der kormer dordodo si wo mer miafer asi ler la nader dorla kata fer ho afa.Gba la amerwo xorna miafer didi sia kpler dzitsitsi kpler dzidelefor tso kormerviawo gbor. Ker ner mieder emer ber nerwobu wofer alododo der dor la nuti la woa kpor dzersi ber yerwo fer alordodo enyer ho blibo. . Mie torna asi edzi ber xeyiyi sinu kormerviwo,vevietor amersiwo der asi dorla dodo mer aber amer tsitsiwo kpler wofer adanuwo enyer nuga der si wotsor der dor la dodo mer,eye nernyerber miebu wofer adanuwo ,xeyixi kpler wornawo fer ho me. Tsorkperder esiawo nutila mietorna asi kerlorlor kpler ba kpler anyi nudor wornawo kata aber nudzordzorwo tso kormerviwo gbor eye ehia ber woabui atsor kperder wofer alordo mornu bubuawo nuti kpler dzersi ber yerwo fer alordodo edzer bubu.
.
(Jama: gemeindebeitrag, Inglis: community contribution, spania: contribución comunitaria,  Filipino/Tagalog: Kontribusyon ng Komunidad, Françey: contribution de la communauté, Swahili: mchango wa jamii, Portukis: contribuição da comunidade, Romãnã: contributia comunitatii)
.
Kormer Tutuderdzi:
..
Nernyerber Kormer tutuderdzi ler edzi yim la, etsina. Kpor nyagber, Tutu der edzi.. Menyer egormer kokoko enyer lololo der edzi alo ho kporkpor der edzi o.Ergomer enyer toto dedzi kpler serser der edzi. . Kormer kplorla mertuna kormer der edzi aber alersi serfofo ha mer korkorna der edzi nernyer ber amea der tor der enuti ler eherm do der dzimer o.Kormer (aber amerha fer fufofo) tuna edokui der edzi. Amerkplorla ya la deko woanyor,ado nuser eye woafia mornu nyuie kormer viawo.
..
Amerwo buna ber kormer tutu derdzi enyer ga kporkpor der edziwu –– dzidzi der kormerviwo fer hokporkpor dzi.Aternu anor emer,gake videawo sorgbor wu esia. . Enyer totror ler amerha fer nyawo kpler dodowo mer, afisi kormer la va tsina ler edokui mer,kple dofer yeyewo ,kpler ngoryi fer nuser ler efer alordzoe wo kata simer.
.
Tutuderdzi gormer ernyer tsitsi alo lorlior ler kor fer alordzoe ader wokata me.  Erto vovo na nuserdodo kormer si ernyer nuser kporkpor.Togbor ber nyagber ever siawo gormer derder tovo ha la,wogormer derder wodernu emer na wonoerwo.
.
 (Jama: gemeindeentwicklung, Inglis: community development, Spañia: desarrollo comunitario, Filipino/Tagalog: kalinagangg (kaunlaran) pangkomunidad, Françey: développement de la communauté, Swahili: Maendeleo ya jamii, Portukis: desenvolvimento da comunidade, Romãnã: dezvoltarea comunitatii, Somali: Horumarka Bulshada)
...
Nusererdodo Kormer:
...
Nuterter nana Kormer enyer nuterter naner ber woaternu awor nuwo ler erdokuisi.
.
Ersorgborwu kormerdorwornawo dziyiyi aber mordodowo,korkoernyernyer dzikpordorwo,tsilerler na kormertorwo,mornunana nusorsror, nusrorteferwo kpler doryornyarwo.
.
Derderfia enyer nuterter kporkpor der erdzi kpler nuserIt. Erfia adanu nyanya der erdzi,kakader dokuidzi tutuder erdzi,kpler dorwornawo dzikporkpo wu tsa. Tortror siawo mervana tso dormernyo torwo kpler nunanawo tso xixer o. Nusiawo worwor tsorna kormerdorwo dodo kpler wodzikporkpor,kpler kormerviwo kata fer asi derder womer tso dorlar gormer dzerfer kpler susu dodo to ngor herna dorwornuwo didi tso kor lamer, kpler sidzerdzer nutornyernyer kpler kormernuwo dzikporkpor tso gormerdzerdzer yi nuwufer. . Titina dzidudu fer nuser nana kormer la tso serwo worwor ternu nana kperkperdernu ler asikperkper der kormerdorwo kpler kormernyawo fer dodowo worwor mer eye wotuna korlamer dzidudu kpler alordodo ler kormerviawo kata domer,aber nuterter ler serwor danuwo nyanya mer tso kormer la tutuderdzi kpler wofer ngoryiyi ,nuser,kperkpermer kpler nuterter tsiatsia fer mornuwo, nuserdodo.
.
Kormer tutuderdzi gormer ernyer tsitsi kpler lorlio alo numamerworwor ler kor fer alordzoe aderwo kata mer.  Erto vovo tso nuserdodo kormer si gormer enyer serser der erdzi. Togbor ber nyagber ever siawo gormerderder tovo ha,wogormer derder dernu wonoerwo me.
.
 (Jama: gemeindestärkung, Inglis: community empowerment, Spañia: potenciación comunitaria, Filipino/Tagalog: pagsasakapangyarihan ng komunidad, Françey: fortifier de la communauté, Portukis: fortalecendo da comunidade, Romãnã: consolidarea coomunitatii)
..
Kormer Dordzikporkpor Fer Herher:
...
Kormer dordzikporkpor fer herher ernyer hiadziderder mornu,nuserdodo hovi dorworna kormerwo ler dodoworwor kpler dzikporkpor tso amer norferwo kormer kperdernu terferwo kplerdorwo, norfearwo tutu ,wozaza kpler wodzikporkpor.Esia enyer herher na dorworna mernyer adanu fiafia ko alo nunya derder fia amer ko o . . Herher,aber nuserdodo mornu na kormer hovitorwo ,berna woakpor hiaderderda fer vide,berna kormer alordodo nadzi der erdzi,berna dzidzi der erdzi anyor ler tsortsoler kormer kplornyawo kpler nuserdodo xorxor tso titina dzidudu la gbor na dokuidorwo worwor mer,edidi boo wu tso nufiamornu bubusiwo hia na nyagormerderder kpler adanuwo fiafia nusrorlawo .Kperkperdernu bubuawoe nyer kporkplor kpler dodoworwor wodzikporkpor.Esiawo enyer amerhermornu siwo to vovo tso amerhermornu siwo nufialawo zana erdzierdzi. .
.
 Amerhermor siawo zaza der nufiamornu xoxoawo terfe aternu ader nusrormornu la dzi kportor, eye woanaber herher mornu ader amerblermornu,amerkporkplor kpler dodowodzikporkpor nusorsrorwo la dzi akportor.
...
Dordzikporkpor fer Herher ernyer nusorsror siwo wodo na amernunorlawo kpler woyomer kperdernutorwo ler gadidi mornuwo dzi aber dorworna na dorworha siw fer dor enyer doworwor kpler morkporkpor na vide kporkpor ler ga homer. . Wotror asi ler herher la nuti ler afisia,eye wotsor amerhermor siwo dzerna dorworhaborborwo der nusorsror wommer,alerber herher siawo nafia amerkporkplor eye woado nuser nusrorlawo fer nuterter ler kormer siwo fer howorwor ler sue la woafofu,akperder wodokuiwo nuti,herna tutuderdzi ler wofer korwo kpler mornukporkporwo mer.
.
 (Jama: gemeinde-management-training, Inglis: community management training, Spañia: adiestramiento para la gestión comunitaria, Filipino/Tagalog: pagsasanay as pamamahala ng komunidad, Françey: formation pour la gestion de la communauté, Swahili: Mafunzo ya utawala wa jamii, Portukis: forma)
.
Komer Asikperkper:
..
Kormer asikperkper ewu kperkper der dor nuti alo nudzordzor;eyae nyer asiderder dodowo worwormer,kormer dorworwor wo tsiatsia,erdodo,erworwor,erdzikporkpor,dorla fer viderder dodokpor,erworwor mornuwo dzikporkpor.Erto vovo na kormer nudzordzor. . Amernya Gborgbor der agber erdona vivi der kor la fer wornawo nuti,kpler susu ber kor la nado dzersi woawo nutor fer hahiawo , gormerdzerdzer kpler dodoworwor ler dorworna siwo hia na wowrwor,kpler mornu didi na fufofo nuzazawo siwo ahia kpler wornawo dzi kporkpor.
.
Kormer sikperkper derderfia worna susu ber dodo siwo ka kormer la dodo aka amersiamer (mernyer amer evea derwo ko )tso kormer la mer o (eye menyer xixer dorworha adeker o).
.
Ler morsianu la, kormer nudzodzor kporna nuser,erlabena erkperna der kormer la nuti ler nuwodzi kporkpor mer nernyer ber woa wonutor fer ga wotsor der dor la mer. Miawo ha mieder na nu tomer na Titina Dzidudu,kpler kperkperder amerhanuti haborborwo ber woakper kormer la eye wokpler kormer la kata woafonu tso wofer dorwornawo kata nuti;ersia ernyer kormer nyamerdzodzro. . Merhia ber miatsor Kormer sikperkper ler afisia aber kormer nudzordzor alo kormer nyamerdzodzro (aber alersi dorwoha kperkperderamernutor gedee wo tsorner ler vodadamornu ener); asikperkper ler afisia gorme ernyer asikperkper alo asiderder susu derder mer,takporkpor kpler fufofo kporkplor ler dzikporkpormer.
.
(Jama: gemeindepartizipation, Inglis: community participation, Spañia: participación comunitaria, Filipino/Tagalog: Pakikilahok ng Komunidad, Françey: participation de la communauté, Swahili: Ushiriki wa jamii, Portukis: participação da comunidade, Romãnã: participarea comunitatii, Somali: Ka Geyb Galka Bushadaa)
..
Nugormer Biabia ser:
...
Nernyer kperdernuna ha alo nunamer haborbor wowor nyamerdzodzro kpler kormer mertsitsiwo alo kormer mer tsiatsiawo la,wo biana ber kormerla ahia dorworna der dodo maha. Nudodo la enyena , "Ee."ler xersiaxi kloe  Ker haborbor la tsorna wofer nukporkporwo tsor yina na wofer dordzi kporlawo eye wonana nutsotso ber yerwo dogo kormertorwo. Ersa mernyer nyaterfer o. . Nusi yi erdzi enyer nyamerdzodzro,mernyer kormer sikperdernu nutor ler dodorworwor mer o,dordodo kpler etsatsia na kormertorwo arnyer nuvevietor (ersia to vovo na dorworha fer tsiatsia kpler nutsotso kpler didi).
.
(Jama: beraten, Inglis: consult, Spañia: consultar, Filipino/Tagalog: konsulta, Françey: consulter, Swahili: tatufa ushauri, Portukis: consulte, Romãnã: consultare)
...
Nudzordzor:
...
Asikperkper kpler nudzordzor gormerserser fluna miadomertor gederwo.Nernyer miadomertor gerde mieser,nyaforkper,kormer sikperkper.mietsorner ber ergormer ernyer kormer nudzordzor. Wo buna tamer tso asinu dorworna siwo hiaber kormertorwo nawor ler dorla nuti ko. . Vlotor la,worna gedeewo vayi si na dedefia berna berlerler mernor kormerviwo nuti o,wotsorwo aber kluviwo alo suborlawo eye zidzidzi nor wofer wornawo nuti(alo nutornyernye,aberanyigba,nududu).Mornu si dzi woda asido ler derderm fia ler agbalervi sia mer la erto vovo tso anyra mornu marwo gbor.Mornu si wo fiam ler tsortsorler emer ler afisia la fia tsortsor ler emer na dodowo worwor,mernyer nuwodzordzor ko o. Xler kormer alordodo alo asikperkper.
.
Jama beitrag,Inglis: contribution, Spanial: contribución, Filipino/Tagalog: kontribusyon, Fransey: contribution, Swahili: mchango, RomãnIã: contributi)
...
Tsitrertsitsi
...
Anyasar fer alordzo vivie deka si hia sidzerdzer enyer nusorsror ber ner mieder dzersi worna masornku la,tsitrertsitsi der enuti dede ko merdorner do o.Ker bon,ergblerna nya la der edzi. . Nukatae? Elaberna tsitrertsi der amergbertorwo nuti dona vorvor eye woderna amerla fer dokuidzi xorser dzikportor.  Miedana yi mergber neyer mierdogo tsitrertsitsi,eye der dordordo terfer la mier torna der miafer worna la dzi wlina etar.
...
Nernyerber mierler kormerkplormor dzi zorm la,dorworsavor worlawo dzikporkpor,alo dorwor terviwo kporkplor mer la,erdzer ber mianor nuter ber vodadaworwor woadzer eye wohia ber mianor dzadzrado mer na dordordowo worwor atsor do nuser susu kpler dodo siwo dodo der ngor enyer miafer tadodzikper. . . Miafer dziku kporkpor,tsitretsitsi kpler nkumer kaka na vodala ader wo dziku dzi akportor ana "dzidzermer" gaker woderka fer dzidzermer kporkpor azu fer si adogo tso vider siwo dzerna miafer dodowo fer dzidzerdzer mer. Lernku der Nyati siawo nuti: Vodadawo, Dziku, kpler Dzorkper, eye nadi mornu na dordordo worwor tsitrertsitsi kpler dziku manor ermetoer.
...
Xler: Kafukafu erdzierdzi.
..
(Jama: kritik, Inglis: criticism, Spanial: críticas, Filipino/Tagalog: Kritisismo o Pamumuna, Fransey: critique, Swahili: pingamizi, Portukis: crítica, Romãniã: critica)
.
Kornu:
..
Erkerker wu xerdudu kpler hadzidziwo dede ko,Kornu, ler amerdomer nyawo fer nusosror mer la, enyer amerkormer fer agbernormornuwo kataa ,tadodo ler agbernornor sorsror ler amerwodomer,wotor asiwo dzi ber woler hamr hamer ader: Asinudorwormornuwo, Nunoramersidzikporkpormornuwo, Titina Dodoworwormornuwo, Amerdomernornormornuwo, Susudadakpormornuwo kpler Xerxeme Gormer Serser fer sidzerdzer. . Kornu nyanya fer gormerdzefer enyer "Dzesi." Kornu menyer dzorkpli nunana o;enyer dzesiwo sorsror kpler nkulerler der dzesiwo nuti.Xeadewoxi woyorner ber "gborgbormernunya,"elaberna erdordor kpler ernyanya mesor kpler nusiwo nyer nusorsror na amergbertor ber woawornu aber amer alo na afermerlawo alo gbermerlawo ber wofer nuwonawo aber azorli zorzor nasor kpler wofomertorwo tor o.
...
Xler "Kornu." Kormer ernyer kornu deka worlawo fer dzidzimer.Xler: Akpa to Vovo la.Xler Kornu;Gormerderder Vovovowo.
...
(Jama:kultur, Inglis: culture, Spania: cultura, Filipino/Tagalog: kultura, Fransey: culture, Swahili: tamaduni, Portukis: cultura, Romãniã: cultura, Somali: dhaqanka)
Nudzodzro (Gbernornor):
..
Nudzodzro gbernornor enyer agbernornor kpler susu berna fufofoade maternu akpor erdokui dzi adzorger manormer tor o. . Ernyer nusermanor amernuti si dormernyoworlawo kpler nuna amerlawo gblerna der erdzi..Xler : Nudzodzro Gbernornor.
.
(Jama: Abhängigkeit (Syndrom), Inglis: dependency, Spanial: síndrome de dependencia, Filipino/Tagalog: pagtangkilik, Franey: syndrome de dépendance, Portukis: síndrome de dependência, Somali: ku tiirsanaanta,  Romãniã: dependenta)
..
Tutuderdzi:
..
Amer gerde tsorner ber tutuderdzi gormer ernyer nuwo fer gborsorsor derdzi ler amersi alo ler haborbor alo kormer torwo si, gaker ler nyaterfer mer la egorme nutor kuder tortror kporkpor ler miafer nornormer,tamerbubu,norfer dorworwor kpler bubuawo gbor.
.
Tutuderdzi enyer tsitsi, eye kperkper ler tsitsi nu wu lamerkporkpor der edzi ko;ehia ber nuserdodo kpler nunyanya der edzi nakper der lamerkporkpor nuti.
....
Nernyerber kormer la kpor tutuderdzi la, edona nuser kpler nunyamor geder wo.
.
tortror blibo dzena ler kor blibo la fer wornawo kata mer.
....
Xler "Kornu." Hotsui kple kesinornu hahiawo fer dzikporkpor dorworla abui berna tutuderdzi gormer koe nyer hotsui dzidzi der erdzi( na kormer alo na kormertorwo);eye mor,xor kpler dorwornuwo fer adanu dorworla asusu ber mor fer dorwornuser kpler dorwornuwo fer nuserdorwo nyanya kpler wonuti dor worwor koenye tutuderdzi.. . Gake,ler amerkplorla fer nyanya nu la,dorworna ever mawo nyer dorworna ader wodomer tor ever siwo wor kornu fer derdienyernyer nornor mornuwo ler kormer si trorna.Tutuderdzi gormer enyer kormer mornuwo tortror ler dorworna ader la kata worwor mer:asinudor kpler mortutudorworna hamer fer adanuwo,hotsui kpler nunor amersi dorwornawo fer adanu, amertitina dorwornawo fer adanu,amerdomernornor mornuwo,susudadakpor mornuwo kpler sidzerdzer xerxeamer mornuwo.
.
Xler Kormer Tutuderdzi.
.
 (Jama: Entwicklung,  Inglis: development, Spanial: desarrollo, Filipino/Tagalog: kalinangan , Francey: développement, Portukis: desenvolvimento, Romãniã: dezvoltare, Somali: horumarka)
.
Kornu fer Dzidzerdzermer:
...
Kornu  fer Dzidzerdzermer wo
Dzidzerdzemer desiader enyer amerdomer-kornuwo forforkper (ler kpordernumer nunoramesi fer homer nyawo dzikpor mornuwo)si fer fufofo nyer mornu blibo siwo vazu worna siwo dernu wonorvivo mer aber nulorlor fer nornormerr. . Dzidzerdzermer ader lawoe nyer: asinudorwo fer adanu mornuwo, nunoramersi dzikporkpor mornuwo, titina dodoworwor mornuwo, amerdomer nornor mornuwol, susudadakpor mornuwo kpler sidzerdzer xixermer si mieler fer mornuwo.
...
Kormer ernyer kornuwo alo amerdomernyawo fer nya,eyata dzidzerdzermeawo nyer kormer gormerserser mornuwo.  Xler: Dzidzerdzer merwo.
.
(Jama:kulturdimensionen,  Inglis: dimensions of culture, Spanial: dimensiones de la cultura, Filipino/Tagalog: dimensyon ng kultura, Francey: dimensions de culture, Romãniã: dimensiunile culturii, Somali: Geybaha)
...
Dor:
...
Dorlerler enyer hia ka amer fer mornu atorwo domer tor deka.
.
Dordada nyer worna si axor asi ler kormer dzikporkpor mornuwo mer tsorwu morxerxer mornuwo na dordzerdzer,morxerxer mornuawo ha devi wu eye wonyer amer nuworna si nuti vide anor na kormer alo amerhawo be woazar nunor amersi sue si anor wosi herna dorlerler bubu siwo derna fu na amer akpargatorwo ler kor la mer.Anyer vider blibo kpler nutrefer worwor ber kormer dodowo kpler azorli zozor nakpor morxerxer mornuwo gborwu dordamor kpler adanu xor asiwo fefler na amer xexlermer viader ko fer dordada (esia enyer susu si WHO tsor derna mergber na berlerler na miadokuiwo kpler morxerxer na dorlerlerwo fer agbernornor sorsror). . Sidzerdzer sia, ana wo amerkplorla aternu atsitre kormer la fer didi gbator si nuti tamerbubu gobii aderker mernor o nuti na dordafer vi tutu,eye ana woakpor eye woaser egormer berna etsi kpler norfer korkoer wo gbor kporkpor ernyer morsidzi yer woaxermor na dorlerkutsertser siwo tsona etsi fodifodi mer nami.
.
(Jama: Krankheit, Inglis: disease, Spania: enfermedad, Filipino/Tagalog: sakit, Francey: maladie, Português: doença, Romãniã: boala, Somali: cudur)
.
Alakpamornu:
...
Agberbada kpler alakpamornu.
.
Alakpamornu enyer mornu ator wodomerto deka siwo dzi miekporna hiakamer.
....
Evana kpler nkor nana vovovowo,wodomertor derwoe nye vlododo serdziworwor,ga kpler nusasa bubuwo dzi makpormakpor nyuie,adzornuxorxor kpler fififi.Erdzorna nernyer ga kpler nuhiahia siwo dzerna kormer tutuderdzi alo nuser dodo dorwornawo bumor vayi amer veaderwo gbor ler vivimer kpler fififi mornuwo dzi tso amernu norla alo dornunorla derwo fer agbernornor vlowo dzi.Kormer la fer nuhahia kpler gawo buna mor vazuna amerkplorla siawo kpler dornunorlawo tor. . Kplorlawo dzimaxormaxorse si donago tso fimor siawo mer la va dzina dekermatsor lermer kpler hiakamer.  Eyata wo,amersi nyer amerkplorla kpler kormer haborbor dzikporla,ado dorworwor kpler dzadzernyernyer der ngor,awor dor ler nuterga kpler anukwader mornu ler haborborwo dzikporkpor mer.
.
(Jama: korruption, unehrlichkeit,Inglis: corruption, dishonesty, Spaial: falta de honradez,  Filipino/Tagalog: di-matapat,  Francey: malhonnêteté, Swahili: rushwa, Portukis: desonestidade, Romãniã: necinste, Somali: daacaddarro)
.
Nuworwor (nusorsror tso nuworna mer):
...
Ler nusorsror mornuwo kata mer (agbaler xexler,tododo, nukporkpor),la vider donago ler nusosror tsor the most "nuworn."mer Xler Nufiafia mornuwo. . Nusorsror tso nuaworwor mer enyerber asro nua zi deka tso nuaworwop mer aber nuaworwor ler nusrorfer la ler nufiala fer kporklor ter,alo asror nuaworwor ferfer worwor mornu na nusrorlawo kata.
...
(Jama: handeln,  Inglis: doing, Spanial: practicando, Filipino/Tagalog: paggawa, Francey: faire, Portukis: fazendo, agir, faça, Romãniã: a practica)
..
Dzodzormer dzesi:
.
Nyagber sia "dzordzormer dzesi "enyer nyagber si miaternu azar ador mermama si vanorna amer dzordzormer domer, "nutsumer "kpler "nyornumer."
.
mermama sia ler abe alersi woderna vovototo etu simer woder du yi sike ler nudzor na dada ler nutsumer eye matenu ada ler nyonumer o; merdzerber miatsor nyagber sia atortor nyagber bubu o "dzidzimer dzersi"siker miezana tsor dea dzesi "amernutsu"kpler "amernyornu."
....
Dzordzormer dzersi,kpler efer gormerderder siwo der nutsumer nornor kpler nyornumer nornor fia la tovovo nutor ler kornu kpler kornu domer,ler kormer kpler kormer domer.
.
Miafer tsorteorlermer na dzordzormer dzersi ertso miafer tamerbubu ler alersi vovototowo ler dzordzormer dzersi nuti kuna der tsitsimer duferwo fer nusermama,hotsuidzikporkpor nunyawo,kpler sidzerdzer siwo ler amerdomernyawo nuti.
....
Esiawoe nyer tortror vivivowo si ka kormernuwornawo,eye woka amerkplorla dersiader fer dorworna mornuwo.  . Erdzer na amerkplorla (aber kormernu nusorsror fer akpader)ber woaser bubu,tamerdodo kpler nukporkpor siwo mer kormernorlawo tsorler. 
...
Amerkplorla fer dorworna ha akuder mornusiwo ader vovototowo dzkportor ler amer titinamernyawo kpler hodzikporkpor mornunyawo mer ler dzodzormer dzersi hamertorwo domer,herna tutuder nuserdodo kormertowo fer dorwornawo mer.  Xler nufiafia dodo sikuder Dzordzormer dzesi nuti.  Tsorkperdernu xler:  fer,Dzorferdzorferkpler Dzidzmer dzersi.
.
(Jama: gender, Inglis: gender, Spania: género, Filipino/Tagalog: pangkasarian o kasarian, Francey: genre, Swahili: ujinsia, Portukis: género, Romãnia: gen, Somali: Jandar)
.
Kporkplor:
...
Hafi kporkplor nadzer erdzi la erhia wlihoho tso haborbor aloo kormertorwo gbor.
.
Ferkamer.Mersor kpler dodo nutornutor worwor o,elaberna erdzer ber dokui wiwli nanor anyi (zorderder nanor amerwomer,wiwli )hafi miaternu ayor worna ber kporkplor. . woaternu ador nyagber sia aber nyornyor ler amerdomer nyawo mer, negber ber nyornyor gormerderder enyer kporkplor kpler dodomer nornor baka zu worna derka.  Xler "Wiwli."
...
(Jama: mobilisieren, Inglis: mobilize, Spania: movilización, Filipino/Tagalog: nagbibigay-buhay, pakilusin, Francey: mobilisez, Portukis: mobilizar, Romãniã: a mobiliza, Somali: wacyigelinta)
.
Amerkplorla:
.
Amerkplorla ernyer amersi ternu worna amerwo wlina wodokuiwo, aber zorderer wornawo.Amerdomer nyawo nyorla .Kormer tutuderdzi dorwor dzikporla alo efer kperdernutor. . Kormer dorworla.Tawlila .Kormer alordodo dola.Xler: Ber Nazu Amerkplorla.
...
(Jama: mobilisieren, activis, Inglis: mobilizer, activist, animator, Spania: activista, Filipino/Tagalog: pakilusin, Italia: attivista, Swahili: ramsisha. Francey: mobilisateur, Portukis: ativista, Romãniã: mobilizator)
.
Ega:
...
Ega kpler hotsui womernyer nu deka o.Ega ernyer kor fer dzersi si nutidor worwor amersiamer tsorna ler, eryata wovazu nuzaza dervi. . Woternu zaner aber hotsui fer dzidzerdzermer, hotsui dodo der afibubuwo alo ler hotsui dolidoli mer,kpler hotsui dzadzrado mornu. (Xler "hotsui,"kpler Hotsui nutidorworwor Nusorsrorwo).
...
Egar menyer hotsui o.
.
(Jama: geld, Inglis: money, Spanial: dinero, Filipino/Tagalog: pera, Francey: argent, Portukis: dinheiro, Romãniã: bani, Somali: lacag)
..
Ewlo nutidor worwor:
Mornu ka dzi ernyer ewlo nyinyi? "Wotsorwo derna viviti mer eye wonanawo afernyi fer mi aber nududu erner."
.
Ersia ernyer nyargborgblor di nukonukoe si fer gborgblor nyer asitortor nyamer makormakor dzi. . Erdzi erdzi la amerwo dona vlo nyasia derdzi wu ber nanyi ewloawo kpler lar do vloa der bon fer mi der "afernyi fer mi" terfer.
.
(Jama: pilzaufzucht, Inglis: mushroom treatment, Spaia: setas, cultivo de setas, Filipino/Tagalog: tratong kabuti, Francey: champignon, traitement de champignon, Portukis: tratamento de cogumelo, Romãniã: "cultivarea" ciupercilor)
.
Hiakamer:
....
Hiakamer fer nornormer gaator atorwo
Hiakamer wu ga kpler fertu manor amersi,erwu mormakpormakpor ler kperkper der amernuwo kpler nuzazawo aber ertsi,mordodowo,nusroferwo kpler doryorferwo Esiawo kataa tso. “gborgbor madzivider”aber nyawuamer kpler bebler,mornu manyamanya na nuzazawo kpler nuhia amerwo didi kpler woworwor,bibi der amerbubuwo fer kperkpernuwo dzi ,makamaka der dokui dzi, dzi manor amerfo,adanu manorsi,dzimaxorser,ta madomado kpler wiwli kpler dordzi kporkpor nyuie fer anyi manormanor. manor anyi ner mia gbloer kpuie ko.  Xler Hiakamer fer mornuwo. . Hiakamer ernyer fudernya ler amerdomer,eye wohia ber amerwo nakpor ta ner;ehiakamer menyer fertu manor amersi fernya dede ko ler amer evea dewo ko dome o . Ta kporkpor na hiakamer aternu adogo tso amerkplormorwo fiafia hiatorwo der dokui derder mornuwo dzi,kpler tso mornukporkpor ler (nuserdodo)blibo mer tso wornawo ler ta derder dokui wiwli kpler forlerler der agbermernyawo nuti.Eryata,hiakarmer derderda hia forlerler der adodo herher ler dorwornawo dzi kporkpor ler mornyuiwo nu.
.
 (Jama: Armut,  Inglis: poverty, Español: pobreza, Filipino/Tagalog: Kahirapan, Français: pauvreté, Portukis: pobreza, Romãniã: saracie, Somali: Faqri)
.
Hiakamer kpedernu nana:
...
“kperdernu,”ernyer nyagber si fia to madermader ler verver kpler dzimadzermadzer derder da meri .   Ga nana hiatorwo mernyer hiakamer dzidudu o. . Aber amerkplorla siwo fer dorworna ernyer hiakamer mornuwo derderda eye mernyer verver kpler dzimadzermer si mer wolerna amer dena o la ,mi gbernu ler mornu siwo diber (yerwoa der hiakamer dzikpotor kpler ga mama na hiatorwo).
...
(Jama: Armutslinderung,  Inglis: poverty alleviation, Spania: alivio de la pobreza, Filipino/Tagalog: pagpapawi sa kahirapan, Francey: allégement de pauvreté, Italia: alleviare la povertà, Portukis: alívio de pobreza, Romãniã: alinarea saraciei, Somali: yareynta faqriga)
.
Hiakamer Derderda:
...
Aber amerkplorlawo la, mieworna dor herna hia si nyer amerdomer gblermor derderda to hiakamermorwo mer kuku,kpler aforderder na miadokuiwo tutu herna mornu gblernuawo derder da.Esi hiakamer la amerdomer nugblerla wonyer ta la,er   derderda ha ernyer amerdomenya nuti dorworna. . Mornu ever siwo dernu wonoerwomer la zaza ernyo na hiakamer derderda (fufofomernornor kpler ler amerdolui si nornor mornuwo)nyer mornu ever siwo fer dodowo nuti miefianu le afisia: Kormer Kporkplor mornu,kpler Ho alo fertu kporkpor fer wiwli mornu.
.
(Jama: Armutsbeseitigung, Inglis: poverty eradication, Spania: erradicación de la pobreza, Filipino/Tagalog: pagpuksa sa kahirapan, Francey: extirpation de pauvreté, Italia: alleviare la povertà, Portukis: erradicação de pobreza, Romãniã: eradicarea saraciei, Somali: ciribtirka faqriga)
..
Hiakamer Dziderderkportor:
...
Nyagber " dziderderkportor"gormerderder enyer ber nawor naner woazu sue der erdzi wu.  Xler Nusorsrowo tso Nuserdodo Kormer nuti. . Vovototo vi si ler “kperkperdernu” ler hiakamer mer ernyer nunamer wornawo afar dzi vie ko tso fudernamer siwo ler hianyernyer mer gaker hiakamer, dziderder erdzerna ber erler mor dzordzoer dzi na hiakamer la nutor derder da.
...
(Jama: Armutsreduzierung, Inglis: poverty reduction, Spania: reducción de la pobreza, Filipino/Tagalog: Pagbabawas sa Kahirapan, Francey: réduction de pauvreté, Portukis: redução de pobreza, Romãniã: reducerea saracie)
. .
Dzikporkpor mornu gbatorwo na derdie nornor:
...
Derdie nornor fer derderfia ler dzikporkpor gbatorwo, fer mornu siwo WHO fiana kpler nuserdodowo ,wonyer nusorsror dodowo kpler worna siwo dziworwor hia na hiatorwo kpler amersiwo nyer dukormerviwo tso ho ga makpor makpor dukorwo mer. . Nusorsror siwoler dodo la mer wofia kpler gberterterdzi na hovi zaza kpler doryoryor mornu maxor asiwo dziworwor ler dorlerler suetor siwo ka amer xerxlermer sor gborwo ler dukor blibo lamer,eye mernyer ber woatsor dukor la fer hovi si li la atsor tufer xor asi, na doryoryor dertowo(ler kpodernu mer doryoryor kpler mor xor asiwo)si anyer doryor mornu siwo ader hotsui torwo kodzi o.
...
Nusorsror la ha der dzersii ber derdier nornor tso berlerler na miadokui diwu dordada,eye efer viderder fia berna ameryi nugberwo dziderkportor (amerwo fer kuku)kpler nusermanornutorwo (dorlerlawo)ersia sorsror fer vider dzer amernuverver worwor, eye woder vovo viader dukor fer ho dzikpornyawo mer. . Nusorsror la ha fia ber woaternu ana herher amergerde ler doryoryor fer adanu borboer torwo mer alerber woawo aternu atsor wofer adanu wo ayi korfer nutonuto womer ler dukor lamer, eye amersiawo aternu ador dordada si serser wu wofer worwor la doder dordafer gawo.
...
Dokuisi berlerler mornu sia si woyorna kpuie ber PHC ler vevie na amerkplorla siwo ler dor worm ler dukor hotsui manorsitorwo mer,elaberna erhia ber amersiamer naser ergomer,eyer wovazu mornu nyuie si dzi nuzarzarwo mama der hahiawo nu woderna . ... Nusorsror siwo ler berlerler mornu gbatorwo na dedienornor(PHC)la ernyo na kormer kplormor bubuwo ha,aber amerdomernyawo fer dorworna .Kpor nkor nana ler Yevu gbermer PHC.
...
 (Jama: Primäre Gesundheitsversorgung, Inglis: primary health care, Spania: atención sanitaria primaria, Filipino/Tagalog: pangunahing kalingang pangkalusugan, Francey: santé primaire, Italia: assistenza sanitaria primaria, Portukis: cuidado médico primário, Romãniã: ingrijirea medicala primara)
..
Agberderder amernyawomer:
...
Agberderder amernyawomer gormer ernyer gborgbor nana ("agbernornor") amerta aber kormer. ... Erdzierdzi wodorner ber "Agbergborgbor" (merdzer ber miatortoer kpler nutatawo fer agbergorgbor ler sini dzi o).Kpor Agbernanai.
..
(Jama: Soziale Animation, Inglis: social animation, Spania: animación social, Filipino/Tagalog: Pagbibigay-Buhay Panlipunan, Francey: animation sociale, Portukis: animação social, Romãniã: animare sociala)
..
Nuserdodo:
Wiwli hia na nuserkporkpor
Nuserdodo. Dadader nuterter dzi alo tadodzikperwo dzi worwor
. Do nuser.
...
(Jama: Empowerment, Macht, die stärkung, Stärken, Inglis: capacity development, empowerment, power, strengthening, Spania: capacidad, potenciación, Filipino/Tagalog: pagpapalakas, Francey: capacité, empowerment, हिन्दी (Hindi): षमता विकास  अधिकारिकरण, Italia: empowerment, Swahili:kujengea uwezo, Portukis:capacidade, desenvolvimento de capacidade, fortalecendo, Romãniã: dezvoltarea capacitatii, intarire, Pyccкий: Рaзвития, Somali: xoojinta)
.
––»«––
.
Dzadzrado
Nyatiwo  didi