|
...........
|
.
|
Ang
Anim na Pangunahing Salita
|
.
.
..
|
(Deutsch:
empowerment,
die
stärkung, leistungsfähigkeit,
English:
capacity,
power, strength, Español:
capacidad,
potenciación,
Filipino/Tagalog: kakayahan,
pagpapalakas,
Français:
capacité,
empowerment,
हिन्दी (Hindi): क्षमता,
Italiano:
empowerment,
日本語
容量,
Kiswahili:
uwezo,
Português:
capacidade,
fortalecendo,
Romãnã: capacitate,
Pyccкий:
paзвития,
Somali: awooda)
|
.
...
...
| Ang pagkakaiba ng paglilinang
ng kakayahan at ng pagtatayo ng kakayahan ay makikita sa kung saan nanggagaling
ang lakas ng paglago o pag-unlad. |
.
|
Ang terminong "pagtatayo ng kakayahan"
ay nagpapakita na ilang mga ahensya sa labas ng komunidad o organisasyon
ang nagbibigay ng lakas upang madagdagan ang kakayahan. |
....
| Ito ay nababatiran ng
konsepto ng "pag-iihinyerong
panlipunan o sosyolohikal." |
.
|
Ang terminong "paglilinang ng kakayahan,"
naman ay nagpapakita na ang lakas para sa pag-unlad ay nasa loob ng komunidad
o organisasyon. |
....
..
|
(Deutsch:
Leistungsaufbau, English: capacity development, Español: desarrollo
de la capacidad, Filipino: pagtatayo
ng kakayahan, Français: bâtiment
de capacité, développement
de capacité, fortifier
de la communauté, हिन्दी (Hindi): षमता
विकास, 日本語,
容量の発展,
Português:
desenvolvimento de capacidade, Somali: awoodsiinta)
|
.
...
| Ang
salitang, "demokrasya," ay mula sa lumang salita ng mga Greko, wherekung
saan ang "demo" ay nangangahulugan ng mga tao (gaya ng demograpiya) at
"krasya (cracy)" ay kapangyarihan (gaya ng byurokrasya o aristokrasya). |
...
|
Ang salitang
demokrasya, kung gayon, ay nangangahulugan ng ¨lakas ng mga tao¨."
Kasalungat
dito, ang Gresya ay hindi masyadong demokratiko, sa kadahilanang ang kanilang
ekonomiya ay base sa mga trabaho ng mga alipin. |
....
| Marami
ang uri ng demokrasya: halimbawa, demokrasyang kinakatawan o kumakatawan
(kung saan ang mga tao ay humahalal ng mga katawan o representante sa parliamento
o kongreso) upang gumawa ng mga pasya para sa kanila, at
ang pakikilahok na demokrasya kung saan ang mga tao ay kasangkot sa paggawa
ng mga pasya. |
. |
Bilang isang
tagapagpakilos, ikaw ay hinihikayat ng itaguyod ang demokrasya, halimbawa
sa mga proyekto ng komunidad, pero ikaw ay hindi kailangang tumulad sa
sistema ng kongreso ng Pilipinas. Humanap ng akma sa lipunan
o komunidad. |
...
| (Deutsch:
demokratie,
English: democracy, Español:
democrático,
Filipino:
demokrasya,
Français:
démocratie,
हिन्दी: लोकतन्त्र, लोकतन्त्रीकरण,
Italiano: democrazia,
日本語:
民主主義,
Português:
democracia,
Romãnã:
democratizare,
اردو :
جمہوریت) |
. .
...
|
At isang proseso
ng pagbabagong panlipunan na patungo mas maiging pagpapasyang politikal
ng mga tao.
|
.
.
| Ang
pagsasakapangyarihan ng isang komunidad (o organisasyon) ay karagdagan
sa mga kakayahan
nito, pagpapabuti ng
kapasidad
(kakayahan) na makamit ang mga layunin. |
. |
Gaya ng paglilinang
ng kakayahan o kapasidad, ito ay isang proseso ng pagiging mas malakas.
Tignan¨Pagsukat sa
Pagsasakapangyarihan¨para sa listahan ng labing-anim na elemento ng
kapangyarihan o kapasidad, at ang pakikilahok na pamamaraan ng pagsukat
ng mga pagbabago o karagdagan. |
..
| Ang
pamamaraan ng pagsasakapangyarihan, ay kabaligtaran ng pamamaraan ng kawang-
gawa , ay may layunin na palakasin ang komunidad sa halip na hikayatin
ito na manatiling nakatangkilik
sa mga tulong mula sa labas. |
. |
Ang pamamaraan
ng pagsasakapangyarihan, kung gayon, ay hindi pinapagaan ang lahat para
sa komunidad, dahil nakikita nito na ang pakikihamok at paglaban, gaya
ng ehersisyong pisikal, ay magbubunga ng mas maraming lakas. Tignan
Pagsasakapangyarihan
ng Komunidad. |
..
|
Tignan
Jihad
para sa isang nakakawiling metapora.
|
.
..
| Ang
Pamamaraan na Pagsasakapangyarihan: |
..
| Ang mga materyales ng
pagsasanay dito ay naglalayon na sagupain ang kahirpan sa lebel ng komunidad,
kung saan ang pagsasanay sa pamamahala ay naglalayon na bigyang kapangyarihan
ang mga komunidad na may mababa ang kita. Ang mga teyorya sa likod
ng mga kakayahan at pamamaraan dito ay sosyolohikal. |
.
|
Ang isang magiling na mangagawa sa
komunidad, bilang isang sosyolohiko, ay hindi magiging magaling sa paggawa
ng trabahong ito, subalit, kung siya ay magiging pamilyar sa mga prinsipyo
sa likod ng pagbibigay ng mga kakayahan o paglalarawan ng mga programa
na kailangang gawin ito ay magiging mas mainam. |
....
Ito ay binubuo ng ilang
mga mahahalagang prinsipyo:
1. Habang ang pagtulong ay maaaring ibigay,
hindi ito dapat maging tulong na kawang-gawa, na tumataguyod sa pagtangkilik
at nakapagpapahina, subalit ang bakasan o samahan, pagtulong at pagsasanay
na tumataguyod sa pagdepende sa sarili at karagdagan ng kapasidad o kakayahan.
2. Ang mga tumatanggap na organisasyon o
komunidad ay dindi dapat pinupwersa o kinokontrol na magbago, pero ang
mga propesyonal na may kasanayan bilang mga aktibista o tagapagpakilos
ay dapat pumagitna sa stimulasyon, pagbibigay impormasyon at paggabay.
3. Ang mga organismo ay lalong lumalakas
sa pag-eehersisyo, pakikipaghamok at pagharap sa mga katungali. Ang pamamaraan
ng pagsasakapangyarihan ay inilalakip ang prinsipyong ito sa mga organisasyong
panlipunan.
4. Ang tuwirang partisipasyon o pakikilahok,
lalo na sa pagpapasya, ng mga makakatanggap, ay mahalaga para sa pagdaragdag
ng kanilang kapasidad.
5. Kailangan nating tumutok sa mga kalahok
mula sa simula sa pamamagitan ng pagkontrol, pag-eehersisyo ng pangkalahatang
pagpapasya, at pagtanggap ng responsibilidad para sa mga aksyong makatutulong
sa pagdadagdag ng kanilang lakas.
Ito ang mga sentrong prinsipyon ng pamamaraan
na pagsasakapangyarihan. |
.
.
...
.
| Pakikilahok
(Partisipasyon): |
...
| Ang
¨Pakikilahok¨ ay ginagamit sa iba't ibang konteksto sa lugar na ito.¨Pakikilahok
ng Komunidad" nangangahulugan na ang lahat ng miyembro ng komunidad
ay nakikilahok sa pagpapasya na nakaka-apekto sa komunidad (hindi lamang
kinukonsulta o nagbibigay ng kontribusyon). Tignan PAR.
Tignan din Pangsambayanang
Tipan o Kompromiso. |
.... |
Ang ¨Pakikilahok
na Pagsasanay¨ ay nangangahulugan na ang mga nagsasanay ay natututo sa
pamamagitan ng panggawa,
halimbawa pakikilahok bilang isang epektibong pamamaraan ng pag-aaral ng
mga kasanayan. Ang mga kalahok ay hindi natututo kapang sila ay nakikining
lamang sa lektyur o presentasyon.¨Pakikilahok na Pamamahala¨
ang ibig sabihin nito ay ang pamamahala ay hindi lamang nasa mga tagapangasiwa,
ngunit ito ay trabaho ng lahat. "Pakikilahok na Pagsusuril" (PRA)
ito ay nangangahulugan na ang komunidad o organisasyong naaapektuhan ay
nahikayat na makilahok sa pagtatasa o pagtatantiya ng sitwasyon at pagtukoy
sa mga prayoridad. |
.
.
...
| Ang
"bakasan
o samahan" ay isang relasyon kung saan mayroong pagkakapantay-pantay ng
mga nakipag-kasunduan.," sa itaas, pinag-ukulan ngpansin na lahat
tayo, kahit paano ay nakatangkilik sa isa't isa. Habang ang iyong mga gawain
ay para sa pagtanggal ng pagtangkilik ng komunidad, ito ay hindi huwarang
magiging magsasarili. |
. |
Ang realistikong
layunin, kung gayon, ay para sa komunidad ay magkaroon ng bakasan o samahan
sa mga awtoridad ng munisipyo o distrito, at gumawa patungo sa pantay na
relasyon. |
...
.
| Maipapatuloy,
Naipapatuloy: |
...
| Ang
salitang "maipapatuloy o naipapatuloy" ay mahalaga sa pagbibigay ng tulong
na pangkalinangan. (Ang salitang ito ay hindi makikita sa mga diksyonaryo).
Ito ay tumutukoy sa ¨kakayahan¨ ng isang bagay na ¨maipatuloy¨ (maaaring
ituloy) kapag ang tulong mula sa labas ay tinangal. Para sa isang komunidad
na nagtatayo ng pagkukunan ng tubig, ang pagkukumpuni, paglilinis at paggamit
sa bomba matapos itong gawin ay ang nais na makamit. |
.. |
Para sa nagbibigay
ng laang-gugol (pondo) mula sa labas, ito ay ang pagpapatuloy ng proyekto
o ng mga resulta nito pagkaalis ng nagbibigay. Para sa iyo, bilang isang
tagapagpakilos, ito ay ang pagpapatuloy ng proseso ng panlipunang pagpapalakas
ng komunidad kahit wala ka na. Para sa mga tagataguyod ng kalikasan at
ekolohiya, ang pagpapatuloy ay kailangang - ang mga gawain ay kayang ipagpatuloy
(halimbawa bayolohikal) sa pisikal na lugar, na ang mga likas na yaman
na hindi napapalitan ay hindi mauubos. |
..
.g
| Naaaninag
o Pagiging Bukas (Transparency): |
...
| Ang
panganganinag o pagiging bukas ay isang mahalagang elemento ng pagpapalakas
ng komunidad (Tignan mga
elemento ng pagsasakapangyarihan). Ang salitang "aninag" dito ay nangangahulugan
ng abilidad na makita ang lahat. |
. |
Kapag mga manggagawang
sibil o sa gobyerno ay gumagawa ng mga bagay (gaya ng paggawa ng mga pasya,
magtalaga ng mga yaman) ng pasikreto, itinatago ang kanilang mga gawain
sa mga tao, hindi sila nanganganinag o naaaninag (bukas). Tinatrato nila
ang mga tao ng parang ¨kabute¨(mushroom
treatment). |
...
| Ito
ay nagdudulot ng pagkawalang tiwala, pagkawalang bahala o kalamigan ng
loob, at marhinalisasyon (mga salik ng kahirapan
at pagiging mahina ng komunidad). Gagawin mo ito sa pamamagitan ng pagbibigay
ng paliwanag kung ano ang ibig sabihin nito. Na ang mga tao ay may karapatan
at tungkulin na malaman kung ano ang mga nagyayari.(Pagtatahas ng Kamalayan). |
. |
Dapat ding
siguraduhing ito ay isang importanteng elemento ng organisasyong pangkomunidad
na iyong itatatag. Ang mga batas tulad ng ¨Freedom of Information Acto
iba pang mga batas na tulad nito na sinisigurado na ang mga detalye ng
paggastos ng gobyerno ay dapat makukuha ng publiko (bilang parte ng ¨public
records¨), na nakatangka para sa pagtataguyod ng pagiging maaninang o
bukas ng gobyerno, datapwat ang ibang mga opisyal ay tatangkaing parupukin
ang kahulugan ng mga batas na ito. |
...
| Kung
itinatago ang problema, tinatakpan o itinatatwa na mayroong problema; sigurado
lamang na hinahadlangan mo ang mga solusyon. |
. |
Kung, sa halip,
ay hindi mo ito tatakpan, aaminin, at matapat na susuriin, ikaw ay nasa
landas ng paglulutas ng problema o suliranin. Ang pagiging maaninag o bukas
ay nakapagpapalakas. |
...
––»«––
|
