|
.............
|
.
| MGA.
IMPORTANTENG.
SALITA.
SA.
MODULULO.
NG.
¨PAGTATATAG NG KOMUNIDAD¨ |
.
...
| Ang
salitang ¨demokrasya," ay galing sa matandang salitang Greko (Greek),
kung saan ang ¨demo" ay nangangahulugan ng ang mga tao (gaya ng demograpiya)
at "cracy" ay nangangahulugang kapangyarihan (gaya ng burokrasya (bureaucracy)
o aristokrasya (aristocracy). |
.
|
Ang salitang
demokrasya, sa gayon, ay nangangahulugang kapangyarihan ng mga tao. Kasalungat
dito, ang Gresya ay hindi masyadong demokratiko, sa kadahilanang ang kanilang
ekonomiya ay base sa mga trabaho ng mga alipin. |
....
| Marami
ang uri ng demokrasya: halimbawa, demokrasyang kinakatawan o kumakatawankung
saan ang mga tao ay humahalal ng mga katawan o representante sa parliamento
o kongreso upang gumawa ng mga pasya para sa kanila, at ang pakikilahok
na demokrasya kung saan ang mga tao ay kasangkot sa paggawa ng mga pasya. |
. |
Bilang isang
tagapagpakilos, ikaw ay hinihikayat ng itaguyod ang demokrasya, halimbawa
sa mga proyekto ng komunidad, pero ikaw ay hindi kailangang tumulad sa
sistema ng kongreso ng Pilipinas. Humanap ng akma sa lipunan o komunidad. |
...
| (العربيّة:الديمقراطية,
Bahasa Indonesia: demokrasi,
Deutsch: demokratie,
English: democracy,
Español: democracia, Filipino/Tagalog:
demokrasya,
Français: démocratie,
Galego: democracia,
Ελληνικά: Δημοκρατία,
हिन्दी (Hindi): लोकतन्त्र, Italiano: democrazia,
日本語:
民主主義,
Malay: demokrasi,
Nederlands:
democratie,
Português:
democracia,
Romãnã: democratie,
Tiên Việt: dân
chủ, ردو (Urdu): جمہوریت) |
.
| Naaaninag
o Pagiging Bukas (Transparency): |
...
| Ang
panganganinag o pagiging bukas ay isang mahalagang elemento ng pagpapalakas
ng komunidad(Tignan mga
elemento ng pagsasakapangyarihan).
Ang salitang "aninag" dito ay nangangahulugan ng abilidad na makita ang
lahat. |
. |
Kapag mga manggagawang
sibil o sa gobyerno ay gumagawa ng mga bagay (gaya ng paggawa ng mga pasya,
magtalaga ng mga yaman) ng pasikreto, itinatago ang kanilang mga gawain
sa mga tao, hindi sila nanganganinag o naaaninag (bukas). Tinatrato nila
ang mga tao ng parang kabute ( "mushroom
treatment¨). |
...
| Ito
ay nagdudulot ng pagkawalang tiwala, pagkawalang bahala o kalamigan ng
loob, at marhinalisasyon (mga salik ng kahirampan
at pagiging mahina ng komunidad). Ang iyong trabaho bilang tagapagpakilos
ay itaguyod ang pagiging maaninag o bukas. Gagawin mo ito sa pamamagitan
ng pagbibigay ng paliwanag kung ano ang ibig sabihin nito. Na ang mga tao
ay may karapatan at tungkulin na malaman kung ano ang mga nagyayari. Pagtatahas
ng Kamalayan). |
. |
Dapat ding
siguraduhing ito ay isang importanteng elemento ng organisasyong pangkomunidad
na iyong itatatag. Ang mga batas tulad ng ¨Freedom of Information Act¨
o iba pang mga batas na tulad nito na sinisigurado na ang mga detalye ng
paggastos ng gobyerno ay dapat makukuha ng publiko (bilang parte ng ¨public
records¨), na nakatangka para sa pagtataguyod ng pagiging maaninang o
bukas ng gobyerno, datapwat ang ibang mga opisyal ay tatangkaing parupukin
ang kahulugan ng mga batas na ito. |
...
| Kung
itinatago ang problema, tinatakpan o itinatatwa na mayroong problema; sigurado
lamang na hinahadlangan mo ang mga solusyon. |
. |
Kung, sa halip,
ay hindi mo ito tatakpan, aaminin, at matapat na susuriin, ikaw ay nasa
landas ng paglulutas ng problema o suliranin. Ang pagiging maaninag o bukas
ay nakapagpapalakas. |
...
| (العربيّة:
الشفافية,
Bahasa
Indonesia: transparansi,
Deutsch:
die
transparenz, English: transparency,
Español: transparencia, Filipino/Tagalog:naaaninag
o pagiging bukas, Français:
transparence,
Galego: transparencia,
Ελληνικά:
Διαφάνεια,
Italiano:
transparenza,
日本語:
透明
明確さ, Malay:transparensi,
Nederlands:
transparantie,
Português: transparência,
Romãnã: transparenta,
Somali:
waadix, Tiên Việt: tính
minh bạch, Urdu: شفافیت) |
.
...
| Sa
lahat ng pamamaraan ng pag-aaral (pagbabasa, pakikinig, panonood), ang
pinaka-epektibo ay ang "paggawa." Tignan Pamamaraan
ng Pagsasanay. |
. |
Sa pag-aaral
hango sa paggawa ay maaaring isama ang tuwirang paggawa ng gawain sa labas
sa ilalim ng pagsusubaybay ng tagapagsanay, o ang di-tuwirang paggawa gaya
ng pakikilahok sa sesyon ng pagganap ng karakter o larong pagkunwa. |
...
| (العربيّة:القيام
بالأمر,
Bahasa Indonesia: bekerja,
Deutsch: handeln,
English: doing,
Español: practicar, Filipino/Tagalog:
paggawa,
Français:
faire, Galego:
facer,
Ελληνικά: Πράξη,
हिन्दी (Hindi): लोकतन्त्र, 日本語:
実技,
Malay:
membuat, Nederlands:
doen,
Português:
agir,
fazendo,
Romãnã:
a practica,
Tiên Việt: thực
hiện, اردو (Urdu):عمل) |
.
...
| Ang
pagpaplano ay nangangahulugan ng pag-iisip at pagtukoy sa mga gagawin.
Ang isang magandang plano ay may mga sunod-sunod na hakbang patungo sa
mga nais na makamit (mula sa kasalukuyang sitwasyon). Tignan Plano
ng mga Gawain. |
. |
Isang epektibong
paraan ay ang ¨pagbabaligtad ng pag-iisip¨ kung saan ikaw ay nagisimula
sa kung ano ang nais na makamit, at tignan ang kasunod na hakbang bago
dito, pagkatapos ang susunod na hakbang hanggang makarating ka sa kasalukuyang
sitwasyon. |
...
|
(العربيّة:التخطيط,
Bahasa Indonesia: perencanaan,
Deutsch:
Planung,
English: planning,
Español: planificación,
Filipino/Tagalog:pagpaplano,
Français:
planification,
Galego: planificación,
Ελληνικά:
Σχεδιασμός,
日本語:
計画,
Malay:merancang,
Nederlands:
plannen,
Português:
planificar,
Romãnã: planificarea,
Tiên Việt: lập
kế hoạch, Urdu:
منصوبہ
بندى)
|
.
.
| Ang
pagsubaybay ay regular na obserbasyon, pagtatala, pagsusuri at pag-uulat
ng mga gawain at ng mga resulta ng mga gawain, sa isang proyekto o similar
na gawain. (Tignan Pagsubaybay). |
.
| (العربيّة:
الرصد, Bahasa
Indonesia: pengawasan,
Deutsch: monitoring,
English: monitoring,
Español: supervisar, Filipino/Tagalog:
pagsubaybay,
Français: surveillance,
Galego: supervisión,
Ελληνικά: Επίβλεψη,
日本語:
監視,
Malay:
memantau,
Nederlands:
monitoren,
Português: monitoragem,
Romãnã:
monitorizarea,
Tiên Việt: giám
sát, ردو (Urdu): نگرانی) |
.
...
| Ang
"pagsusuri ng sitwasyon" ay isang paraan kung saan ang kabuuang katangian
at mga problemang binibigyang prayoridad ng komunidad ay tinutukoy. Tignan
PAR. |
. |
Ang iyong trabaho
bilang tagapagpakilos ay siguraduhing ang lahat, o kung ilan mga miyembro
ng komunidad ang possibleng makilahok sa pagmamasid at pagsusuri ng sitwasyon
ng komunidad. |
.
| (العربيّة:تحليل
الوض, Bahasa Indonesia: analisa
situasi, Deutsch:
Situationsanalyse,
English:
situation
analysis, Español: análisis
de la situación, Filipino:pagsusuri
ng sitwasyon, Français: analyse
de situation, Galego: análise
da situación, Ελληνικά:
Ανάλυση
της Κατάστασης, Malay:analisis
situasi, Nederlands:
situatie-analyse,
Português: análise
de situação, Romãnã: analiza
a situatiei, Tiên Việt: phân
tích tình huống, اردو (Urdu): صورتحال
کا تجزی) |
.
| Pagtangkilik
(Dependency Syndrome): |
..
| Ang
pagtatangkilik ay isang ugali o paniniwala na ang isang grupo ay walang
kakayahang lutasin ang kanilang mga suliranin ng hindi naghihingi ng tulong
sa iba. |
. |
Ito ay isang
kahinaan ng pinalalala ng kawangkagawa.Tignan: Ang
Pagtangkilik. |
.
|
(Bالعربيّة:
التبعي, ahasa
Indonesia: dependensi,
Deutsch:
Abhängigkeit,
English: dependency
syndrome, Español: síndrome
de dependencia,
Filipino/Tagalog:pagtatangkilik,
Français: syndrome
de dépendance, Galego: dependencia,
Ελληνικά: Εξάρτησης,
日本語:
依存,
Malay: kebergantungan,
Nederlands:
afhankelijkheid,
Português: dependencia,
Romãnã: dependenta,
Somali: ku tiirsanaanta,
Tiên Việt: phụ
thuộc, Urdu:
محتاجی
کی لت)
|
.
| Pakikilahok
na Pagtataya (Tasasyon): |
...
| Bago
planuhin ang isang proyekto, ang sitwasyon ay kailangang tayahin o tasahin
(assess). PAR
o PRA |
. |
Para ang isang
proyekto ay maging "batay
sa komunidad kinakailangang ang buong komunidad ay makilahok sa pagmamasid
at pagsusuri, titignan ang mga problema, mga potensyal, mga yaman at mga
balakid. |
...
| Ang
komunidad at ang mga miyembro nito ay hindi agarang nakikilahok sa sarili
nitong tasasyon (assessment). Ang kautusan, patas, pariral ng disenyo ng
proyekto o pagsasaad ng intensyon ay hindi kasiguraduhan na ang buong komunidad
ay makikilahok. |
. |
Ang mga miyembro
ng komunidad ay nangangailangang palakasin ang loob, gayundin ng mga kasanayan,
stimulasyon at gabay upang makilahok sa tasasyon. Ilang sa mga gawain ng
isang manggagawa sa komunidad, tagapagpakilos o tagapasilita, ay ang ibigay
ang mga ito. |
...
|
Ang pagbibigay
ng ganitong stimulasyon at pagsasanay ay tinatawag din sa akronim
na, PRA or PAR.
|
...
| (العربيّة:تقييم
الاشتراك, Bahasa Indonesia: penaksiran
partisipator, Deutsch: particiatory
appraisal, English: participatory
appraisal, Español: evaluación participativa
rural, Filipino/Tagalog: pakikilahok
na pagtataya, Français: évaluation
rapide/rurale participatoire, Galego: avaliación
ou valoración participativa, Ελληνικά: Συμμετοχική
Εκτίμηση, 日本語:
参加方式の評価または査定,
Malay: penilaian
atau penaksiran penglibatan, Nederlands:
participerende
observatie of beoordeling, Português: avaliação
de participação, Romãnã: estimarea
sau evaluarea participativa, Tiên Việt: tham
gia đánh giá, ردو (Urdu): مشترکہ
تجزیہہ) |
––»«––
|
